بحث:صفحهٔ اصلی
این مقاله درباره شهرستان دماوند است. برای اطلاع پیرامون کوه به قله دماوند مراجعه بفرمایید.
شهرستان دماوند یکی از 16 شهرستان استان تهران است که درجانب شرق شهرستان تهران قرار دارد. این شهرستان شامل پنج شهر دماوند،رودهن،آبسرد،کیلان و آبعلی می باشد و از دو بخش مرکزی و رودهن تشکیل شده است.
نام این منطقه و شهرستان از دیرباز با نام اسطوره ای قله دماوند مشترک بوده است.
- جغرافیای شهرستان:
قرار گرفتن منطقه دماوند در محل پيوستن مرزهاي سه منطقه پراهميت كشور در ايران در گذشته (ري، قومس، طبرستان) و اكنون (تهران، مازندران، سمنان) اهميت اين سامان را دو چندان كرده است.
شهرستان دماوند از شمال به لاریجان در استان مازندران، از مشرق به فيروزكوه، از جنوب به گرمسار در استان سمنان و ورامين ، و از غرب به لواسانات شميران و تهران همسايه وهم مرز مي باشد.
از نظر جغرافيايي دماوند در جنوب سلسله جبال مركزي (البرز) در قسمت شمال شرقي استان تهران بين 20/35 تا 55/35 عرض شمالي و 53/51 تا 51/53 طول شمالي با حداكثر ارتفاع 3580 متر در رشته كوه هاي موازي جنوبي آن از شرق به غرب امتداد يافته و نهايتا در ارتفاع 822 متر از سطح دريا به كوير مركزي ايران منتهي مي شودو ارتفاع متوسط آن از سطح دريا 2300 متر مي باشد.
این شهرستان شکلی ششضلعی و نامنظم دارد و در راستای شرقی ـ غربی گسترش یافته است؛ بهگونهای که بیشترین طول آن در جهت شرقی ـ غربی حدود ۱۳۰ کیلومتر و در جهت شمالی ـ جنوبی حدود ۸۵ کیلومتر است. مساحت شهرستان در حدود ۱۸۸ هزار هکتار برآورد میشود که از این میزان، ۸۳ درصد جزو منابع ملی، ۱۶ درصد جزو زمینهای کشاورزی و حدود یک درصد باقیمانده جزو حوزه شهری است.
ارتفاع متوسط شهرستان از سطح دریا حدود ۲۳۰۰ متر است. حداکثر درجه حرارت در تابستان به ۳۵ درجه و حداقل آن در زمستان گاه تا ۲۰- درجه سانتیگراد میرسد. میزان بارندگی سالانه حدود ۳۲۵ میلیمتر است که در ارتفاعات از مقدار بیشتری برخوردار میباشد. از نظر درجه حرارت، سردترین ماه سال دیماه با میانگین حدود ۰/۱ و حداقل ۵/۱- درجه سانتیگراد و گرمترین ماه سال تیرماه با میانگین 25.9 و حداکثر32.3 درجه سانتیگراد است. چهار ماه آذر، دی، بهمن و اسفند دارای شرایط اقلیمی بسیار مرطوب، آبانماه دارای شرایط مرطوب، فروردین نیمهمرطوب و دو ماه مهر و اردیبهشت دارای شرایط اقلیمی خشک هستند. ماههای تابستان، بهجز مرداد و شهریور، شرایط بیابانی دارند. بنابراین شهرستان دماوند دارای اقلیم نیمهخشک سرد است که در تابستان به دلیل گرمای شدید و خشکی فیزیکی و در زمستان به سبب سرمای شدید، خشکی فیزیولوژیک بر آن حاکم میشود.
- تاریخ شهرستان:
شهرستان دماوند را سلسله كوه هاي به هم پيوسته و منفردي پوشانده است كه در لابلاي آن دره هاي سرسبز و خوش آب و هوا با دهها رودخانه فصلي، دايمي و چشمه هاي گوارا موجبات استقرار جمعيت را از حدوده ده هزار سال قبل در خود پذيرا بوده است.
عمده جمعيتهاي پيش از تاريخ حاشيه فلات مركزي ايران بخصوص جلگه هاي ورامين ، ري و كرج بنا به مقتضيات طبيعي منطقه در فصل تابستان به اين مناطق كوچ كرده و فرهنگ ييلاق و قشلاق را تحقق عيني مي بخشيده اند. يافته شدن ابزارهاي سنگي و دهها نمونه سفالهاي مشابه آنچه كه در تپه هاي باستاني دشت ري وجود دارد، از مناطق باستاني دماوند نظير قلعه سي كوتي در اطراف روستاي زان دماوند اين حقيقت را به اثبات مي رساند.تنوع آب و هوا (حداقل 15 درجه و حداكثر 38 درجه سانتيگراد در يك شبانه روز تابستاني) و به تبع آن تنوع پوشش گياهي و محصولات كشاورزي ، شرايطي را در اين منطقه فراهم آورده است كه همزمان كاشتن انواع محصولات سردسيري نظير انواع گلهاي تزئيني و ميوه هايي مانند گردو و سيب را در كنار محصولات گرمسيري مانند گندم و جو و انار و انجير را در كنار گله هاي بزرگ گوسفند و كندوهاي پرورش زنبور عسل فراهم كرده است.