شماره 1: تفاوت میان نسخه‌ها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
'''فصلنامه شماره 1،سال اول زمستان 1372،قیمت 80 تومان''' | |||
== سخن اول == | == سخن اول == | ||
| خط ۲۲۶: | خط ۲۲۴: | ||
== فرزانگان دماوند == | == فرزانگان دماوند == | ||
=== سلیمان بن مهران دماوندی === | === [[سلیمان بن مهران دماوندی]] === | ||
===== روایتگر هزاران حدیث در مناقب علی (ع) ===== | ===== روایتگر هزاران حدیث در مناقب علی (ع) ===== | ||
| خط ۲۳۳: | خط ۲۳۱: | ||
حمید آقائی<br> | [[حمید آقائی]]<br> | ||
اشاره:از دماوند رجال مشهور و نامی بسیاری برخاسته اند که هریک به سهم خود خدمات شایانی را به دین و مملکت ارائه کرده اند.<br> | اشاره:از دماوند رجال مشهور و نامی بسیاری برخاسته اند که هریک به سهم خود خدمات شایانی را به دین و مملکت ارائه کرده اند.<br> | ||
شاید امروزه بر اثر مرور زمان، نام دانشمندان بزرگی چون اعمش | شاید امروزه بر اثر مرور زمان، نام دانشمندان بزرگی چون [[اعمش دماوندی]]، [[مولانا عبد الرحيم دماوندی]]، [[خواجه معین الدین قاضی دماوندی]]، [[امیر غیاث الدین محمد دماوندی]] و... برای بیشتر مردم این سامان به ویژه نسل جوان ناشناخته باشد.<br> | ||
آشنایی با زندگانی و احوال دانشمندان و آگاهی از خدمات و تلاشهای علمی و عملی آنان، راه را برای تلاش و حرکت علمی و عملی هموارتر می سازد.<br> | آشنایی با زندگانی و احوال دانشمندان و آگاهی از خدمات و تلاشهای علمی و عملی آنان، راه را برای تلاش و حرکت علمی و عملی هموارتر می سازد.<br> | ||
| خط ۲۴۵: | خط ۲۴۳: | ||
ما با این عقیده که احیای نام دانشمندان، احیای ارزشهای علمی و معنوی هر سرزمین و منطقه ای است، مصمم هستیم که فرزانگان» این منطقه را در هر شماره از فصلنامه «ره آورد» با نام «فرزانگان دماوند معرفی کنیم. | ما با این عقیده که احیای نام دانشمندان، احیای ارزشهای علمی و معنوی هر سرزمین و منطقه ای است، مصمم هستیم که فرزانگان» این منطقه را در هر شماره از فصلنامه «ره آورد» با نام «فرزانگان دماوند معرفی کنیم. | ||
مقاله ای را که پیش رو دارید، اشاره ای است گذرا و ناقص به زندگانی فقیه و مفسر و محدث عظيم القدر اسلامی، سليمان بن مهران اعمش کوفی دماوندی).<br> | مقاله ای را که پیش رو دارید، اشاره ای است گذرا و ناقص به زندگانی فقیه و مفسر و محدث عظيم القدر اسلامی، سليمان بن مهران اعمش کوفی دماوندی).<br> | ||
از دوران کودکی و جوانی اعمش و نیز ابعاد مختلف زندگانی وی اطلاعی در دست نیست، جز اینکه می دانیم وی از طبقه پنجم تابعین و از اصحاب خاص مكتب امام صادق(ع ) بوده و از قاریان، مفسران، محدثان و فقیهان مشهور زمان خود به شمار می رود.<br> | از دوران کودکی و جوانی [[اعمش]] و نیز ابعاد مختلف زندگانی وی اطلاعی در دست نیست، جز اینکه می دانیم وی از طبقه پنجم تابعین و از اصحاب خاص مكتب امام صادق(ع ) بوده و از قاریان، مفسران، محدثان و فقیهان مشهور زمان خود به شمار می رود.<br> | ||
بی تردید پرداختن به همین مقدار هم فرصتی بیش از این مجال و تلاشی افزون تر از این مقال را می طلبد. با اعتراف به کاستی ها و نواقص فراوان آن، در انتظار تذکرات ناصحانه و مشفقانه استادان گرامی خواهیم بود.<br> | بی تردید پرداختن به همین مقدار هم فرصتی بیش از این مجال و تلاشی افزون تر از این مقال را می طلبد. با اعتراف به کاستی ها و نواقص فراوان آن، در انتظار تذکرات ناصحانه و مشفقانه استادان گرامی خواهیم بود.<br> | ||
| خط ۲۵۴: | خط ۲۵۲: | ||
شهیدان، حضرت اباعبد الله الحسين (ع) دانسته اند.<br> | شهیدان، حضرت اباعبد الله الحسين (ع) دانسته اند.<br> | ||
در این روز خونبار فرزند مهران دماوندی دیده به جهان گشود. نامش را | در این روز خونبار فرزند [[مهران دماوندی]] دیده به جهان گشود. نامش را | ||
سلیمان نهادند.<br> | سلیمان نهادند.<br> | ||
| خط ۲۶۲: | خط ۲۶۰: | ||
در چگونگی هجرت پدر و مادرش به کوفه گفته اند: آنان را از دماوند که آن ایام از ولایت طبرستان مازندران بود به اسارت به کوفه در آوردند. در کوفه مردی از طایفه بنی کاهل از قبیله بنی اسد که از قبائل معروف کوفه بود آنان را خریداری کرده پس آزاد می نماید. <br> | در چگونگی هجرت پدر و مادرش به کوفه گفته اند: آنان را از دماوند که آن ایام از ولایت طبرستان مازندران بود به اسارت به کوفه در آوردند. در کوفه مردی از طایفه بنی کاهل از قبیله بنی اسد که از قبائل معروف کوفه بود آنان را خریداری کرده پس آزاد می نماید. <br> | ||
از این پس آنان در قبیله بنی اسد ساکنند و بدین جهت است که نام سلیمان کتابهای رجال و تراجم به عنوان سليمان بن مهران اسدی کاهلی کوفی آمده است. (۲)<br> | از این پس آنان در قبیله بنی اسد ساکنند و بدین جهت است که نام سلیمان کتابهای رجال و تراجم به عنوان [[سليمان بن مهران اسدی کاهلی]] کوفی آمده است. (۲)<br> | ||
در برخی تواریخ نقل شده است که مهران پدر وی در حادثه کربلا حضور | در برخی تواریخ نقل شده است که مهران پدر وی در حادثه کربلا حضور | ||
| خط ۲۷۳: | خط ۲۷۱: | ||
وی همعصر برخی از خلفای اموی و عباسی از جمله هشام بن عبدالملک و | وی همعصر برخی از خلفای اموی و عباسی از جمله هشام بن عبدالملک و | ||
منصور دوانیقی بود. | منصور دوانیقی بود.<br> | ||
نام اعمش از کجا؟ | |||
نام اعمش از کجا؟<br> | |||
در كتب لغت واژه اعمش را چنین تعریف کرده اند: | در كتب لغت واژه اعمش را چنین تعریف کرده اند: | ||
اعمش کسی راگویند که به سبب بیماری مزمن آب از چشم او جاری باشد | اعمش کسی راگویند که به سبب بیماری مزمن آب از چشم او جاری باشد | ||
| خط ۳۱۰: | خط ۳۱۰: | ||
درخشش اعمش در علوم اسلامی بیشتر در علوم حدیث»، «قرآن» و پس از | درخشش اعمش در علوم اسلامی بیشتر در علوم حدیث»، «قرآن» و پس از | ||
این دو علم در فقه بوده است.<br> | |||
===== الف - در حدیث ===== | ===== الف - در حدیث ===== | ||
| خط ۳۳۲: | خط ۳۳۲: | ||
اعمش را دقیقترین مردم و راستگوترین آنان در حفظ حدیث دانسته اند. (۱۰) او را بزرگترین محدث کوفه در زمان خویش و فردی در غایت و ثاقت برشمرده اند. (۱۱)<br> | اعمش را دقیقترین مردم و راستگوترین آنان در حفظ حدیث دانسته اند. (۱۰) او را بزرگترین محدث کوفه در زمان خویش و فردی در غایت و ثاقت برشمرده اند. (۱۱)<br> | ||
عموم دانشمندان شیعه و سنی از وی تجلیل کرده و به روایت او به دیده قبول نگریسته اند. بسیاری از روایاتی که از وی نقل شده در ستایش امیرالمؤمنين عليه السلام بوده است، تا آنجا که به گفته خود | عموم دانشمندان شیعه و سنی از وی تجلیل کرده و به روایت او به دیده قبول نگریسته اند. بسیاری از روایاتی که از وی نقل شده در ستایش امیرالمؤمنين عليه السلام بوده است، تا آنجا که به گفته خود | ||
اعمش در ملاقات با منصور دوانیقی به روایت ده هزار حدیث در مناقب | اعمش در ملاقات با [https://fa.wikishia.net/view/%D9%85%D9%86%D8%B5%D9%88%D8%B1_%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C منصور دوانیقی] به روایت ده هزار حدیث در مناقب | ||
علی (ع) اذعان کرده است.<br> | علی (ع) اذعان کرده است.<br> | ||
ابن | [https://www.cgie.org.ir/fa/article/224101/%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D9%85%D8%AC%D8%A7%D9%87%D8%AF ابن مجاهد]، یکی از دانشمندان بزرگ شیعه، شاگردان و دوستان خود را توصیه می کرد همواره با اعمش در رفت و آمد و مباحثه علمی باشند تا بیشتر از خرمن علم او خوشه برچینند. (۱۲) <br> | ||
[https://fa.wikinoor.ir/wiki/%D8%A2%D9%84%D9%88%D8%B3%DB%8C%D8%8C_%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF_%D8%A8%D9%86_%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87 آلوسی]، اعمش را صاحب کتاب بزرگی در مناقب حضرت علی (ع) می داند که در آن از فضائل آن امام همام سخن به میان آورده است. (۱۳) | |||
===== استادان و مشایخ اعمش در حدیث ===== | ===== استادان و مشایخ اعمش در حدیث ===== | ||
معمولاً هر یک از روایات احادیث طریقی را برای خود بر می گزینند که در | معمولاً هر یک از روایات احادیث طریقی را برای خود بر می گزینند که در | ||
| خط ۴۰۴: | خط ۴۰۴: | ||
درباره کیفیت قرائت اعمش | درباره کیفیت قرائت اعمش | ||
آورده اند که:اعمش قرآن را بر يحيى بن وثاب | آورده اند که:اعمش قرآن را بر يحيى بن وثاب | ||
قرائت کرد و از او فراگرفت. | قرائت کرد و از او فراگرفت.<br> | ||
محمد بن اعمش فرزند وی از | محمد بن اعمش فرزند وی از | ||
پدرش سؤال کرد: قرائت را از کدام قاری | پدرش سؤال کرد: قرائت را از کدام قاری | ||
| خط ۴۲۷: | خط ۴۲۸: | ||
سلیمان بن مهران که از طبقه پنجم تابعین نیز می باشد از پیشوایان مفسران قرآن کریم است. وی را از مفسرین بزرگ قرن دوم هجری برشمرده اند، نام وی در سند تفسیر علی بن ابراهیم قمی از مفسران بزرگ شیعه قرار گرفته است. (۱۷)<br> | سلیمان بن مهران که از طبقه پنجم تابعین نیز می باشد از پیشوایان مفسران قرآن کریم است. وی را از مفسرین بزرگ قرن دوم هجری برشمرده اند، نام وی در سند تفسیر علی بن ابراهیم قمی از مفسران بزرگ شیعه قرار گرفته است. (۱۷)<br> | ||
استاد علامه شهید آیت الله مطهری در کتاب گرانسنگ خدمات متقابل اسلام و ایران آنجا که پیرامون خدمات دانشمندان ایرانی در رشد و گسترش علم تفسیر سخن می گوید اعمش را چنین معرفی می کند: | استاد علامه شهید آیت الله مطهری در کتاب گرانسنگ خدمات متقابل اسلام و ایران آنجا که پیرامون خدمات دانشمندان ایرانی در رشد و گسترش علم تفسیر سخن می گوید اعمش را چنین معرفی می کند:<br> | ||
'''سليمان بن مهران اعمش اصلاً اهل دماوند بوده است و در کوفه متولد | |||
شده و در همانجا سکنی گرفته، او شیعه است و علمای تسنن نیز او را | '''سليمان بن مهران اعمش اصلاً اهل دماوند بوده است و در کوفه متولد شده و در همانجا سکنی گرفته، او شیعه است و علمای تسنن نیز او را ستوده اند''' (۱۸).<br> | ||
ستوده اند''' (۱۸) | |||
===== ج - در فقه ===== | ===== ج - در فقه ===== | ||
در تعابیری که در آن از اعمش تجلیل شده است، او را آگاهترین مردم زمان خود به احکام شرعی و مرجع فتوای مردم قلمداد کرده اند (۱۹). معمولاً این | در تعابیری که در آن از اعمش تجلیل شده است، او را آگاهترین مردم زمان خود به احکام شرعی و مرجع فتوای مردم قلمداد کرده اند (۱۹). معمولاً این | ||
تعبیر درباره وی بیشتر به چشم می خورد: | تعبیر درباره وی بیشتر به چشم می خورد: | ||
كان (الاعمش) اقرأ الناس لكتاب الله و اعلمهم بالفرائض و احفظهم للحديث. | كان (الاعمش) اقرأ الناس لكتاب الله و اعلمهم بالفرائض و احفظهم للحديث. (۲۰)<br> | ||
(('''اعمش شیواترین قرائت را در میان مردم داشت، آگاهترین آنان به واجبات و احکام شرعی بود و بیشتر از همه احادیث را از حفظ داشت.'''))<br> | |||
در بسیاری از فتاوائی که به اعمش نسبت داده شده است، آثار تشیع و | در بسیاری از فتاوائی که به اعمش نسبت داده شده است، آثار تشیع و | ||
تعصب وی به شیعه هویدا است. <br> | تعصب وی به شیعه هویدا است. <br> | ||
| خط ۴۴۴: | خط ۴۴۵: | ||
شده است از جمله اینکه:<br> | شده است از جمله اینکه:<br> | ||
(('''وی اول روز را ابتدای طلوع آفتاب می دانست، یعنی از هنگام اذان صبح تا طلوع آفتاب را که تقريباً ١/٥ ساعت است جزء اوقات شب حساب می کرد و لذا خوردن سحری در ماه رمضان را حتی در بعد از اذان صبح نیز جایز می میدانست ''' | (('''وی اول روز را ابتدای طلوع آفتاب می دانست، یعنی از هنگام اذان صبح تا طلوع آفتاب را که تقريباً ١/٥ ساعت است جزء اوقات شب حساب می کرد و لذا خوردن سحری در ماه رمضان را حتی در بعد از اذان صبح نیز جایز می میدانست '''!!))<br> | ||
از قول وی گفته اند: | از قول وی گفته اند: | ||
| خط ۴۵۰: | خط ۴۵۱: | ||
===== مذهب اعمش ===== | ===== مذهب اعمش ===== | ||
با آنچه که تا به حال در ذکر مقامات | با آنچه که تا به حال در ذکر مقامات اعمش گفتیم برای کمتر کسی ابهام و | ||
اعمش گفتیم برای کمتر کسی ابهام و | تردید درباره مذهب اعمش باقی می ماند که اعمش به گفته مرحوم | ||
تردید درباره مذهب اعمش باقی | سید محسن امین عاملی صاحب اعيان الشیعه از اکابر فقها و محدثین شیعه است و در تأئید تشیع او همین بس که ابن ابی عمیر که جز از راویان شیعه حدیثی را نقل نمی کند از وی نقل روایت کرده است.<br> | ||
می ماند که اعمش به گفته مرحوم | |||
سید محسن امین عاملی صاحب اعيان | |||
الشیعه از اکابر فقها و محدثین شیعه است و | |||
در تأئید تشیع او همین بس که ابن ابی | |||
عمیر که جز از راویان شیعه حدیثی را نقل | |||
نمی کند از وی نقل روایت کرده است. | |||
همچنین نص صریح آبان بن تغلب از | همچنین نص صریح آبان بن تغلب از | ||