شماره 2: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| (یک نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۷: | خط ۷: | ||
<br> | <br> | ||
2. | 2. «محرم و صفر» دو پنجره ای است گشوده بر نور، دو ماهی که یادآور عشق و خون و حماسه و «ثار» و «ایثار» است. محرم ماه شهادت و ایثار و صفر ماه «پیام» و «ابلاغ» . محرم ماهی است که خشم خونین خون خدا و هفتاد و دو آتشفشان سرخ از حنجر پاك شهیدان برون زد. و «صفر» ماهی که فریاد سرخ «زینب (ع)» و «سجاد» طومار ظلم يزيديان را در هم پیچید و خط سرخ شهادت را تا همیشه زمان امتداد بخشید. این دو ماه عظیم و انسانساز را گرامی داشته و از روح بلند سالار شهیدان مدد می جوئیم.<br> | ||
<br> | <br> | ||
3.دومین شماره «ره آورد» با تأخیر منتشر می شود تفصیل علل و عوامل آن به طول می انجامد. این در حالی است که با اعتراف به همه کاستیها و نقائص در شماره اول که کم هم نیستند، مهر و محبت خوانندگان عزیز و صاحبنظران دلسوز ما را در ادامه راهمان دلگرم تر ساخته است. از همان ابتدا همدلان و همنفسان جدیدی پیدا کردیم، گروههای مختلف در بخشهای متنوع مطبوعاتی دست یاری از آستین برآوردند و همدلی و همکاری خود را صمیمانه اعلام نمودند. تماسها، نامه ها و حضور بسیاری از عزیزان در دفتر مجله که سرشار از عطر محبت و صمیمیت بود توان ما را دو چندان ساخت و خستگی کار را از تنمان بدر کرد. در این میان آنچه که ما را خرسندتر کرد انتقادات و تذکرات دلسوزانه ای بود که برخی از ارباب بصیرت برایمان به ارمغان آوردند که همه آنها را به دیده منت پذیرا گشتیم.<br> | 3.دومین شماره «ره آورد» با تأخیر منتشر می شود تفصیل علل و عوامل آن به طول می انجامد. این در حالی است که با اعتراف به همه کاستیها و نقائص در شماره اول که کم هم نیستند، مهر و محبت خوانندگان عزیز و صاحبنظران دلسوز ما را در ادامه راهمان دلگرم تر ساخته است. از همان ابتدا همدلان و همنفسان جدیدی پیدا کردیم، گروههای مختلف در بخشهای متنوع مطبوعاتی دست یاری از آستین برآوردند و همدلی و همکاری خود را صمیمانه اعلام نمودند. تماسها، نامه ها و حضور بسیاری از عزیزان در دفتر مجله که سرشار از عطر محبت و صمیمیت بود توان ما را دو چندان ساخت و خستگی کار را از تنمان بدر کرد. در این میان آنچه که ما را خرسندتر کرد انتقادات و تذکرات دلسوزانه ای بود که برخی از ارباب بصیرت برایمان به ارمغان آوردند که همه آنها را به دیده منت پذیرا گشتیم.<br> | ||
در این مقام خالق یکتا را شکرگزاریم و شما ارجمندان را سپاس می گوئیم که به سخنی و قلمی و قدمی شريك راه شدید و خود را سهیم این رسالت بزرگ دانستید.<br> | در این مقام خالق یکتا را شکرگزاریم و شما ارجمندان را سپاس می گوئیم که به سخنی و قلمی و قدمی شريك راه شدید و خود را سهیم این رسالت بزرگ دانستید.<br> | ||
دومین شماره ره آورد با تغییراتی اساسی در شکل و قالب اينك در منظر شماست. باز هم با دم گرم خود ما را همراه و کمک کار باشید، چه، این نامه که سوغات اندیشه پاک شماست رنگ از همت شما دارد. <br> | |||
<br> | <br> | ||
| خط ۱۱۹: | خط ۱۱۹: | ||
و كان زعيماً موجها مطاعاً في تلك النواحي و كان مثرياً و كريماً يبذل جل ما له على الناس ولا يتناول طعامه الا مع ضيف و له في الجود و الكرم قضايا تشبه الكرامات حد ثني العالم الثقه السيد احمد الدماوندی بكثير منها.<sub>نقباء البشر ۲۰۶/۱</sub> <br> | و كان زعيماً موجها مطاعاً في تلك النواحي و كان مثرياً و كريماً يبذل جل ما له على الناس ولا يتناول طعامه الا مع ضيف و له في الجود و الكرم قضايا تشبه الكرامات حد ثني العالم الثقه السيد احمد الدماوندی بكثير منها.<sub>نقباء البشر ۲۰۶/۱</sub> <br> | ||
مولی محمد باقر در آن سامان زعیم دینی و مرجع روحانیت گردید و در آن نواحی حکم او نافذ بود مالی فراوان داشته و به مستمندان و محتاجان بذل و بخشش می نمود. بخش زیادی از اموال خود را در راه کمک به مستمندان بخشید. از ویژگیهای ایشان این بود که بدون میهمان غذا تناول نمی کرد. از بخشش و کرم او حکایاتی نقل شده که به کرامات بیشتر شبیه است. دانشمند مورد اعتماد سید احمد دماوندی بسیاری از این حکایات را برای من نقل کرد.<br> | مولی محمد باقر در آن سامان زعیم دینی و مرجع روحانیت گردید و در آن نواحی حکم او نافذ بود مالی فراوان داشته و به مستمندان و محتاجان بذل و بخشش می نمود. بخش زیادی از اموال خود را در راه کمک به مستمندان بخشید. از ویژگیهای ایشان این بود که بدون میهمان غذا تناول نمی کرد. از بخشش و کرم او حکایاتی نقل شده که به کرامات بیشتر شبیه است. دانشمند مورد اعتماد سید احمد دماوندی بسیاری از این حکایات را برای من نقل کرد.<br> | ||
از جمله حکایاتی که درباره کرامات ایشان نقل کرده اند این است که : <br> | |||
در یکی از ایام میهمانان زیادی برایش آمدند از آشپزخانه اطلاع دادند که مواد غذائی به اتمام رسیده و دیگر چیزی موجود نیست. ایشان فرمودند به خانواده بگوئید نگران نباشید خدا می رساند. ساعتی گذشت دوباره برای ایشان پیغام دادند مواد غذائی نداریم هر چه زودتر برای این امر فکری بکنید وگرنه جلوی این همه میهمان شرمنده خواهیم شد. ایشان فرمودند که صبر کنید خدا می رساند. <br> | در یکی از ایام میهمانان زیادی برایش آمدند از آشپزخانه اطلاع دادند که مواد غذائی به اتمام رسیده و دیگر چیزی موجود نیست. ایشان فرمودند به خانواده بگوئید نگران نباشید خدا می رساند. ساعتی گذشت دوباره برای ایشان پیغام دادند مواد غذائی نداریم هر چه زودتر برای این امر فکری بکنید وگرنه جلوی این همه میهمان شرمنده خواهیم شد. ایشان فرمودند که صبر کنید خدا می رساند. <br> | ||
خانواده ایشان که دیگر قادر نبودند روی حرف ایشان سخنی بیاورند سکوت کرده و با نگرانی منتظر ماندند. <br> | خانواده ایشان که دیگر قادر نبودند روی حرف ایشان سخنی بیاورند سکوت کرده و با نگرانی منتظر ماندند. <br> | ||
| خط ۱۲۸: | خط ۱۲۸: | ||
از این فقیه عالی مقام دو پسر به نامهای محمد على و حسن معروف به کربلائی محمد علی و شیخ حسن که اولی شغل کشاورزی و دومی تحصیل علوم دینی را اختیار کرده بود به یادگار ماند.<br> | از این فقیه عالی مقام دو پسر به نامهای محمد على و حسن معروف به کربلائی محمد علی و شیخ حسن که اولی شغل کشاورزی و دومی تحصیل علوم دینی را اختیار کرده بود به یادگار ماند.<br> | ||
از نسل مرحوم مولی محمد باقر اکنون نیز نوادگان آن مرحوم که از نسل آن دو برادرند باقی مانده که بعضی در روستای ساران و برخی از آنان در تهران زندگی می کنند.<sub>ر تهیه این مقاله از برخی از اهالی محترم روستای ساران نیز كمك گرفته شده است که از همه آنان قدردانی و سپاس بعمل می آید.</sub><br> | از نسل مرحوم مولی محمد باقر اکنون نیز نوادگان آن مرحوم که از نسل آن دو برادرند باقی مانده که بعضی در روستای ساران و برخی از آنان در تهران زندگی می کنند.<sub>ر تهیه این مقاله از برخی از اهالی محترم روستای ساران نیز كمك گرفته شده است که از همه آنان قدردانی و سپاس بعمل می آید.</sub><br> | ||
خداوند متعال آن بزرگمرد را با اولیاء خود محشور فرماید. <br> | |||
== فرهنگ و ادب در منطقه کیلان دماوند == | == فرهنگ و ادب در منطقه کیلان دماوند == | ||
'''حسن گل محمدی (فریاد)''' | '''حسن گل محمدی (فریاد)'''<br> | ||
'''اشاره:''' <br> | '''اشاره:''' <br> | ||
فرهنگ و ادب هر سرزمینی خط سیر روشنی است که ما را به گذشته های دور و خاطره انگیز آن پیوند می دهد و روابط ناگسستنی را بین نسل قدیم و جدید برقرار می کند. نگرشی اجمالی به فرهنگ و ادب در منطقه کیلان که به خامه روان فاضل ارجمند جناب آقای مهندس حسن گل محمدی نگارش یافته است تلاشی است درخور تحسین و قدردانی که در راستای همین پیوند و ارتباط به انجام رسیده است. بخش اول این مقاله بزرگان فرهنگ و ادب گذشته کیلان را به شما معرفی می کند و در بخش دوم با فرهیختگان معاصر این منطقه آشنا خواهید شد. | فرهنگ و ادب هر سرزمینی خط سیر روشنی است که ما را به گذشته های دور و خاطره انگیز آن پیوند می دهد و روابط ناگسستنی را بین نسل قدیم و جدید برقرار می کند.<br> | ||
نگرشی اجمالی به فرهنگ و ادب در منطقه کیلان که به خامه روان فاضل ارجمند جناب آقای مهندس حسن گل محمدی نگارش یافته است تلاشی است درخور تحسین و قدردانی که در راستای همین پیوند و ارتباط به انجام رسیده است.<br> | |||
بخش اول این مقاله بزرگان فرهنگ و ادب گذشته کیلان را به شما معرفی می کند و در بخش دوم با فرهیختگان معاصر این منطقه آشنا خواهید شد. <br> | |||
هنگامی که از جاده پیچ در پیچ و کناره دره های باستانی منطقه کیلان دماوند به سوی این شهر قدیمی با قدمتی حدود ۱۸ هزار سال می گذریم و هر بار که از بالای تپه مشرف به شهر به رودخانه پر پیچ و خم و درختان سرسبز و زیبائی مسحور کننده طبیعت در دره احاطه شده بوسیله کوههای رنگارنگ سر به فلك كشيده، نظاره می کنیم افکار دور و درازی که ما را به گذشته دیرین پیوند می زند بر تمامی وجود انسان مستولی می شود و برای لحظاتی هر چند کوتاه به فکر فرو می رویم و بی اختیار از خود می پرسیم که راز این همه زیبائی و قدمت در چه چیزی نهفته است؟<br> | |||
به راستی در این دره باستانی زیبا که با گذشت سالیان دراز هنوز هم ابهت و استواری خود را حفظ کرده است، چه کسانی می زیسته اند؟<br> | |||
در ۱۸۰ قرن پیش پدران ما در اینجا چگونه بسر می بردند؟ به این طبیعت زیبا و رنگارنگ و کوههای سبز و سفید و زرد چه سان می نگریستند؟<br> | |||
آنگاه است که این پرسش سراسر وجودمان را پر می کند که مأوا و مسکن این آشنایان و بستگان دیرین ما در کجا بوده است؟ آن گاه که در این افکار غوطه وری هنگامی که به اولین سراشیبی شهر می رسی در کنار دیوارهای خشتی و گلی فرتوت و خسته شهر پیر مردهای محل را می بینی که به این دیوارهای کهن تر از خود تکیه داده و نشسته اند، دوست داری عاشقانه بایستی و از لابلای افکار و ذهن آنها هر آنچه را که می توانی بعد از گذشت سالیان سال، پس بزنی بکاوی و آن را با تمامی وجود خود حس کنی.<br> | |||
آری در یک چنين لحظاتی تمام وجود انسان بوی خاک می دهد بوی تاریخ می دهد بوی همه انسانهایی را می دهد که سالیان گذشته در این سرزمین باستانی بسر می بردند و اينك تنها چیزی که ما را به آنها نزدیک می کند رشته در از گفته ها و شنیده های نقل شده از سینه به سینه است که به تاریخ پیوند می خورد و من مدت چندین سال است که عاشقانه بدنبال این گم شده های تاریخی خود در منطقه دماوند هستم و آنها را از لابلای هزاران برگ تاریخ گذشتگان می کاوم و در دل کاغذ می نگارم تا به آیندگان بسپارم. <br> | |||
===== کیلان در گذرگاه تاریخ ===== | |||
در گذرگاه تاریخ، منطقه کیلان دماوند بعلت موقعیت خاص طبیعی و جغرافیائی، طبیعت زیبا و دلپسند آب و هوای کوهستانی معتدل و سالم، همواره مورد توجه فرمانروایان و حکومتگزاران زمان بوده است. از افسانه های منسوب به اقوام «پاژ» و «كيل» و حقیقتهای تاریخی دوران «مادها» و «کیانیان» بدست می آید که کیلان منطقه برای آنها بسیار حساس و مهم بوده است و نشانه های بدست آمده دال بر وجود قلعه ها و درهای تسخیر ناپذیری است که در حمله «اعراب» ، «مغول» و «تاتار» بنا شده است.<br> | |||
این منطقه مسیر سوق الجيشى عبور بخشی از سپاهیان نادر به منظور سرکوبی افاغنه در سر دره خوار بوده است و قلعه زرآباد یکی از معروفترین این قلعه هاست. بعلت موقعیت و طبیعت زیبای کیلان این منطقه همواره بعنوان استراحتگاه و شکارگاه شاهان خوشگذارن قاجار بویژه ناصر الدین شاه بوده است، مهمتر از همه اینکه یکی از افتخارات بسیار مهم گذشته این منطقه وجود مراکز اشاعه و ترویج فرهنگ و تمدن اقوام ایرانی بوده است. <br> | |||
علاقمندی، سخت کوشی و وجود اماکن ترویج علم و هنر و ظهور افراد اندیشمند و اهل ادب همواره این منطقه را نسبت به سایر نقاط دیگر، سرآمد و برجسته نشان داده است. <br> | |||
بعلت توجه خاص به علم و ادب در گذشته و حال، عده زیادی عالم، فقیه ادیب و شاعر در این منطقه پرورش یافته اند که در اینجا به اختصار به برخی از آنها اشاره می کنیم:<br> | |||
'''1- ملا محمد باقر سارانی''' <br> | |||
ملا محمد باقر سارانی از فقها و مجتهدين بنام و از شاگردان مرحوم شیخ مرتضی انصاری است. وی سالیان در از مرجع تقليد و قضاوت مردم این شهرستان و اطراف بوده است. <br> | |||
<br> | |||
'''2- مولانا افضل سارانی'''<br> | |||
مولانا افضل سارانی از شعرای خوش قریحه و هجو سرای زیرك و رند ساران کیلان است که در دوره صفویه می زیسته از تاریخ تولد و وفات وی اطلاع دقیقی در دست نیست ولی آنچه که از بررسی تذکره ها و شرح احوال شعرای باقی مانده از دوره صفویه بدست می آید این است که او در اواخر قرن نهم هجری می زیسته است.<br> | |||
در تذکره تحفه سامی که آیینه تمام نمائی از اوضاع اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و روابط عمومی عصر صفویه است در رابطه با مولانا افضل آمده است: مولانا افضل سارانی تهرانی ساران محلتی است از قصبه تهران و افضل در هجو و هزل اشعار می گوید و بد می گوید این مطلع از اوست تا باغ حسن تازه شد از نو بهار عشق گلها شکفت بر رخم از لاله زار عشق <sub>تذکره تحفه سامی ـ تألیف سام میرزا صفوی - تصحیح و مقدمه از رکن الدین همایون فرخ - انتشارات علمی تهران بی تاریخ - صفحه ۲۹۳.</sub> <br> | |||
در تذکره روز روشن که مشتمل بر شرح حال و منتخب اشعار شعرای فارسی زبان ایرانی و ترکستانی و تاجیکی و افغانی و هنری بوده و در سال ۱۲۹۶ قمری در هند تألیف شده است. درباره افضل چنین گفته است:<br> | |||
افضل سارانی تهرانی از ارباب شیرین زبانی است. از اوست:<br> | |||
تا باغ حسن تازه شد از جویبار عشق<br> | |||
گلها شکفت بر رخم از نوبهار عشق <sub>تذکره روز روشن - تأليف: مولوی محمد مظفر حسن صبا به تصحیح محمد حسین رکن زاده - آدمیت - تهران - انتشارات: کتابخانه رازی - ۱۳۴۳ شمسی</sub><br><br> | |||
'''3- مولانا واصلی سارانی''' <br> | |||
مولانا و اصلی سارانی از بزرگ زادگان و شاعران بنام ساران کیلان است که در غزلسرائی معروف بوده است. نام او را مولانا وصلی نیز ذکر کرده اند. مؤلف تذکره تحفه سامی درباره او چنین نگاشته است: <br> | |||
مولانا واصلی سارانی ترهانی او نیز از محلت مذکور ساران کیلان است و بزرگ زاده آن محلت است. این مطلع از اوست: <br> | |||
ناز کم کن به تبسم مکش ای یار مرا <br> | |||
پیش اغیار مکن بهر خدا خوار مرا» <sub>همان ماخذ ردیف 1،ص 294</sub> <br> | |||
در تذکره منتخب اللطايف نیز دو بیت زیر بنام وصلی آمده است:<br> | |||
زهی به شوخی گرفته چشمت به قصد جان و دل و سرو تن<br> | |||
کمان از ابرو سنان زمژگان زغمزه تیر و زناز خنجر<br> | |||
غبار كويت، خیال رویت ملال عشقت، خدنگ كينت<br> | |||
به دیده نور و به دل سرور و به جان حضور و به سینه درخور <sub>تذکره منتخب الطايف - تأليف: رحم علیخان ایمان - مقدمه دکتر چاپ تابان - ۱۳۴۹ هـ . ش</sub> <br> | |||
'''4- حکیم میرزا یوسف کیلانی'''<br> | |||
ميرزا يوسف حکیم که در اواخر دوره قاجاریه و اوائل دوره پهلوی در کیلان می زیسته است از محققین و اطباء طب سنتی و دارای مطالعات و تحقیقات زیادی در زمینه گیاهان طبی و داروئی منطقه کیلان بود. وی که به تهیه داروهای سنتی از گیاهان می پرداخته دارای تألیفی در این زمینه بوده که متأسفانه از بین رفته است. <br> | |||
'''5- مولانا دهقان کیلانی (۱۲۹۵ - ۱۳۴۴ هـ - ش)''' <br> | |||
یکی از شعراء و سخن سرایان معروف کیلان فيض اله پاژاني (فاجانی) معروف به مولانا دهقانی کیلانی است. وی در بهار سال ۱۲۹۵ هجری شمسی بدنیا آمد و بیش از ده سال نداشت که پدر خود را از دست داد. سالهای اولیه دوران زندگی دهقان مقارن با چپاول و دسترنج پدرش توسط مالك ده بود و این عمل موجب آن شد که او تا پایان عمر با ارباب و مالك در مبارزه باشد. <br> | |||
مولانا دهقان کیلانی که فردی پر استعداد بود خواندن و نوشتن و استفاده از متون مذهبی و ادبی را در محضر عده ای از با سوادان و اهل علم ده آموخت و بعلت استعداد ذاتی و علاقمندی وافر به شعر و شاعری به مطالعه و حفظ اشعار فراوانی از شعرای قدیم و هم عصر خود پرداخت. <br> | |||
او قد متوسطی داشت و کلاه پوستی مخصوص بر سر می گذاشت و چون حالت چهره اش به مولانا جمال الدين مولوی شباهت داشت و اشعار فراوانی از مولوی برای مردم می خواند در میان خاص و عام به مولانا شهرت داشت. همیشه از مردم و برای مردم سخن می گفت به کشاورزی و باغداری علاقه زیادی داشت و انتخاب تخلص دهقان برای خودش نیز حاکی از این عشق و علاقه است. <br> | |||
از آنجا که درآمد کشاورزی در زمین کوچکی که از خود داشت هزینه زندگی او را تأمین نمی کرد بقالی کوچکی نیز داشت که هم کمکی در مخارج زندگیش بود و هم موجب ارتباط و تماسش با مردم، بطوری که محل کسب او پاتوق همه علاقمندان به شعر و ادب بود و در محفل گرم آنها دهقان به خواندن اشعار مولوی، حافظ، سعدی خیام و پروین اعتصامی می پرداخت. <br> | |||
برخوردش بسیار مهربان و مؤدبانه بود، همیشه تبسمی بر لب داشت از خوشبختی زیبائی دوستی و جلوه های خوب زندگی سخن می گفت. <br> | |||
با پیر و جوان زن و مرد کودک و خردسال به گفتگو می پرداخت. اشعار و گفتار او درباره مسائل روز زندگی و مشکلات جامعه و آمیخته با طنز و مطایبه بود. می کوشید حقایق را آن طور که هست بیان کند، در مقابل آنچه که در پیرامونش می گذشت بی تفاوت نبود جنبه های مثبت زندگی افراد و اجتماع را می ستود و از خطاها و لغزشهای آنها آشکارا پرده بر می داشت. <br> | |||
با زبان رسا رفتار جوانمردانه و زندگانی پویا و بی آلایش خود بی تفاوتی بیهودگی، پوچی و روش های نادرست دیگران را تحقیر می کرد مگر نه آنکه این رسالت راستين يك شاعر اجتماعی و متعهد است؟ <br> | |||
فردی مذهبی و مقید و متعهد بود، ارادت خاصی به حضرت علی (ع) و فرزندانش بالاخص حضرت ابا عبدالله الحسین (ع) داشت . اشعار مذهبی، مراثی و نوحه های سینه زنی بخش بزرگی از دیوان اشعار او را تشکیل می دهد. <br> | |||
دیوان اشعار دهقان که بصورت پراکنده و در دست افراد مختلف بود با پیگیری و کوشش چندین ساله نگارنده جمع آوری، تصحیح و تدوین گردیده و در آینده نزدیک چاپ و منتشر خواهد شد. اکثر موضوعات شعری دهقان را مضامین و معانی مذهبی، اخلاقی و اجتماعی تشکیل می دهد. دیوان اشعار او که بیشتر در قالب مثنوی، قطعه ترکیب بند و دو بینی می باشد، متجاوز از ۲۵۰۰ بیت است. <br> | |||
در بخشی از سروده هایش که آن را می توان همند نامه نامید به بیان تاریخچه و پیگیریهای خستگی ناپذیر کشاورزان منطقه کیلان دماوند که برای دسترسی به زمین های کشاورزی منطقه همند مشقت و مشکلات فراوانی را متحمل شده اند، پرداخته است.<br> | |||
مولانا دهقان کیلانی در یکی از واپسین روزهای پاییز سال ۱۳۴۴ هجری شمسی زندگی را بدرود گفت و در قبرستان عمومی محله پاژان (فاجان) کیلان مدفون شده از وی دو فرزند يك پسر و یک دختر باقی مانده است، و این نیز اشعاری از سروده های او:<br> | |||
===== زخم زبان ===== | |||
پیرو احکام و قرآن و نماز <br> | |||
ره ندارد در وجودش حرص و از <br> | |||
عاقلان گویند کاندر این جهان<br> | |||
عيبها پنهان بود زیر زبان <br> | |||
حفظ کن جانا زبان خویش را<br> | |||
طعنه كم زن مردم درویش را <br> | |||
هر زمان زخم زبان بی ادب <br> | |||
می خراشد او جگرها روز و شب <br> | |||
الغرض هر کس که باشد هرزه گو <br> | |||
نزد اهل دل ندارد آبرو <br> | |||
گر که خواهی گشت ایمن از گزند<br> | |||
رو دکان هرزه گوئی را ببند<br> | |||
هر که در عالم ادب را پیشه کرد<br> | |||
در دل آزاد مردان ریشه کرد <br> | |||
شعر دهقان در نظر افسانه نیست<br> | |||
مرغ حق در فکر آب و دانه نیست<br> | |||
===== چند دو بیتی ===== | |||
توئی لیلی و من بیچاره مجنون<br> | |||
روم از عشق تو در کوه و هامون <br> | |||
روم از عشق تو صحرا گزینم <br> | |||
چنان گریم که از چشم آیدم خون<br> | |||
<br> | |||
<br> | |||
******<br> | |||
| | ||
منم دهقان و دهقان زاده ام من <br> | |||
به چنگال ستم افتاده ام من<br> | |||
ز بدبختی مرا کس نیست یاور<br> | |||
به جور و ظلم سر بنهاده ام من<br> | |||
<br> | |||
<br> | |||
******<br> | |||
| | ||
چه بودی گر قلندری می شدم من <br> | |||
به پای قصر دلبر می شدم من<br> | |||
علی گویان بگیرم دامنش را <br> | |||
به پایش همچو قنبر می شدم من<br> | |||
| | ||
| | ||
'''ادامه دارد...'''<br> | |||
ادامه دارد ... | == کیلان کوچکترین شهر جمعیتی استان تهران == | ||
'''داود لاسمی'''<br> | |||
'''اشاره''' <br> | |||
کیلان کوچکترین شهر استان تهران مقاله ای است که دبیر سخت کوش دبیرستانهای کیلان آقای داود لاسمی آن را به رشته تحریر در آورده است.<br> | |||
این مقاله در دو قسمت عرضه خواهد شد. قسمت اول موقعیت جغرافیایی زمین شناسی و تاریخی و بخش دوم ویژگی های انسانی و اقتصادی منطقه و نظراتی راهگشا برای حل مشکلات مردم این سامان.<br> | |||
معرفی کیلان بعنوان اولین منطقه از توابع دماوند به خاطر قدمت تاریخی و سابقه طولانی فرهنگی این شهر است. <br> | |||
بدین امید که فرزندان نواحی دیگر منطقه دماوند دست به قلم برده و با همتی بلند گذشته فرهنگی و تاریخی خود را جاودان سازند. <br> | |||
===== موقعیت جغرافیایی ===== | |||
در جنوب شرقی دماوند و در فاصله هشتادو شش کیلومتری شرق تهران بین سلسله جبال البرز و رشته کوه قره آغاج که خود جنوبی ترین رشته کوه البرز است. کیلان کوچکترین و محرومترین شهر استان تهران واقع است.<br> | |||
===== ویژگیهای طبیعی ===== | |||
کیلان از نظر طبیعی و توپوگرافی منطقه ای است کوهستانی با پستی و بلندی های زیاد که درست در داخل يك دره نسبتاً بزرگ به عرض تقریباً دو کیلومتر در طول رودخانه کیلان در مسافتی به طول دوازده کیلومتر گسترش یافته است. بطوریکه از طرف شمال و غرب دره های متعدد در کنار این رودخانه قرار گرفته و بهمین جهت جاده کیلان - ایوانکی که جاده فیروز کوه را به ایوانکی متصل می کند دارای پیچ و خم بسیاری است. این منطقه با تمام پستی ها و بلندیهای زیبا و دیدنی و آب و هوای معتدل و مناظر دلفریب خصوصاً در بهار و تابستان در صورت برخورداری از امکانات لازم و توجه مسئولین می تواند به يك قطب سیاحتی تبدیل شده و پذیرای مشتاقان زیادی باشد. <br> | |||
===== ساختمان زمین شناسی ===== | |||
شواهد موجود در سنگهایی که در منطقه وجود دارد، حاکی از این مطلب است که با شروع دوران سنوزوئيك این ناحیه نیز به همراه بخش وسیعی از کشور ما به تدریج به زیر آب فرو رفته است.<br> | |||
سنگهای سبز رنگ آتشفشانی - رسوبی خاص که نشانه فعالیت آتشفشانهای زیر دریایی عصر آئوسن» می باشد به مقدار زیادی در این ناحیه مشاهده می شود، قسمت عمده این سنگها در اثر تجزیه به رگه ها و توده های معدنی انبوهی در رنگها و دانه بندی های مختلف تبدیل شده است که در گویش محلی «دویه» و در اصطلاح علمی بنتونیت Bentonit نامیده می شود. قدیمی ترین سنگهای شناخته شده در کیلان ماسه سنگهای قرمز رنگ دوره کرتاسه از دوران مزوزوئيك است که بیشتر در شمال غربی منطقه یافت می شود.<br> | |||
رشته کوه قره آغاج که در سرتاسر غرب و جنوب کیلان گسترش دارد و در اثر چین خوردگی آلپ - هیمالیا همزمان با سلسله جبال البرز و زاگرس در اواخر دوره ترشیاری بوجود آمده است، همچنین وجود توده های آذرین در بعضی از نقاط این رشته کوه مانند طاق سرا و تنگه سازان نشانه فعالیت های آتشفشانی در این منطقه در اواخر دوره ترشیاری» است. <br> | |||
در طی دوره کوارترنری ارتفاعات تحت تأثير عوامل فرسایش قرار گرفته و در نتیجه مخروطه افکنه های بزرگی در دامنه ها از جمله در کیلان بوجود آمده است. این توده های رسوبی که به تشکیلات هزار دره (۶) معروف است در اثر فرسایش مجدد به تدریج به شکل رشته کوههایی با دره ها و بریدگی های زیادی درآمده است. سراسر شرق کیلان پوشیده از اینگونه تشکیلات است. <br> | |||
بهرحال کیلان از نظر تحولات زمین شناسی مناظر جالبی دارد و دارای پدیده های زمین شناسی قابل مشاهده و مطالعه بسیار است و می تواند بعنوان يك موزه طبیعی مورد استفاده محققین و بازدید علمی استادان و دانشجویان قرار گیرد و جالب اینکه قسمت عمده پدیده های زمین را می توان در طول جاده کیلان تا ایوانکی به خوبی مشاهده و مطالعه کرد. <br> | |||
===== زلزله و پیامدهای آن ===== | |||
با توجه به اینکه ایران در منطقه زلزله خیزی قرار دارد که از جزیره سیسیل ایتالیا تا جنوب شرقی آسیا گسترده است و از آنجا که چین خوردگی های جوان از مناطق بسیار فعال زمین هستند و مرتب دچار امواج زلزله می شوند. می توان گفت که کیلان با توجه به ساختمان زمین شناسی خود روى يك خط زلزله و بین دو چین خوردگی جوان یعنی البرز و رشته کوه جنوبی آن قره آغاج قرار دارد. منطقه ای زلزله خیز محسوب می شود اما از آنجا که کیلان منطقه ای کوهستانی است تاکنون امواج زلزله خسارت های جانی و مالی به همراه نداشته است - اگرچه زلزله هایی با قدرت زیاد می تواند بسیار خطر آفرین باشد. <br> | |||
===== آب و هوا ===== | |||
کیلان دارای آب و هوای کوهستانی معتدل است میزان بارندگی سالانه در این منطقه به ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلی متر می رسد و از بارندگی فراوان در ماههای سرد سال برخوردار است. بارندگی بیشتر در پائیز زمستان و اوایل بهار صورت می گیرد. دوره فصل نسبتاً گرم و خشك حدود چهار ماه طول می کشد، بهرحال کیلان زمستانی سرد و تابستانی معتدل دارد و یکی از خوش آب و هواترين مناطق نزديك تهران است. <br> | |||
در برخی از تابستانها ریزش رگبارهای تند باعث حرکت سیلاب می شود که در سالیان اخیر به علت ریشه کن نشدن بوته های نواحی کوهستانی از میزان حرکت سیلابها به شدت کاسته شده است. با توجه به میزان بارندگی سالانه می توان تمام کوه های منطقه را به جنگل و فضای سبز تبدیل کرده و بدین وسیله از حرکت سیلابها و فرسایش خاك بكلي جلوگیری نموده و از آلودگی هوا جلوگیری کرد. <br> | |||
===== پیشینه تاریخی کیلان ===== | |||
بر اساس کاوش های هیئت باستانشناسی مرکز میراث فرهنگی استان تهران محوطه ای از دوران سنگی متعلق به ۱۴ تا ۱۸ هزار سال قبل در منطقه کیلان دماوند کشف و شناسایی شده به گزارش این هیئت طي يك گمانه آزمایشی قطعاتی از ابزار سنگی در محوطه کهن سنگی قلعه عسگر واقع در کیلان دماوند از داخل خاك بيرون کشیده شده این ابزار سنگی که از سطحی برابر ۲۵ متر مربع در لایه ای به عمق ۴۰ سانتی متر بدست آمده از اهمیت ویژه ای برخوردار است. ابعاد کوچک این ابزار نشانه ای از حیات پیشرفته ساکنان این منطقه در دوران سنگ است. <br> | |||
در این کاوش همچنین نمونه هایی از سنگهای ابسیدین بدست آمده است که از نظر شناسایی منابع اصلی بسیار مهم تلقی می شود. لازم به ذکر است که از دیدگاه تاریخ گذاری محوطه شناسایی شده متعلق به دوره ای است که باستانشناسان از آن بعنوان بالاترین لایه کهن سنگی زیرین یاد می کنند. براساس این گزارش از عمده ترین کشفیات این محوطه وجود اجاق هایی است که مورد استفاده انسانهای دوران سنگ قرار می گرفت این محل در واقع بصورت اسکان موقت برای جمع آوری غذا و شکار مورد استفاده قرار می گرفته است. (۷) <br> | |||
بر اساس مطالعاتی که تاکنون در سطح استان تهران انجام گرفته کهن ترین نشانه از حضور انسان در کیلان دماوند پیدا شده است که سابقه آن به ۱۴۰۰۰ سال قبل می رسد. انسان در اینجا غار نشین بوده و در مرحله گردآوری غذا و شکار بسر برده است. (۸)<br> | |||
غارها و زاغه های متعددی که در نقاط مختلف کیلان از جمله در مناطق پشته بند و بر نهشت Bernenehesht و اطراف قلعه های عسگر» و «حصارك» از عهد باستان باقی مانده است خود حکایت از حضور انسان از گذشته ای بسیار دور در این ناحیه دارد. <br> | |||
بطوریکه از تاریخ ماد نوشته ام دیاکونوف و کتابهای تاریخی معتبر دیگر برمی آید یکی از مناطق مهم قلمرو ماد ناحیه شمالی دشت کویر تا قسمتی از دامنه های جنوبی البرز است که با توجه به شواهد موجود در محل کیلان از مراکز بسیار حساس و مهم دولت ماد در این ناحیه بوده است.<br> | |||
مادها دژهائی بر ارتفاعات و صخره های طبیعی و پاکوهی و به خاکریزها و تپه های مصنوعی بنا می کردند این درها ممکن بود بصورت محل دائمی و یا پناهگاههای موقتی باشند که به هنگام ضرورت به درون آن پناه می بردند. <br> | |||
قلعه های باستانی متعدد موجود در کیلان مانند قلعه زرآباد»، «قلعه ساران»، قلعه «مزدك»، قلعه عسگر»، «قلعه حصارك»، «قلعه سپید»، قلعه دیو»، «قلعه فاجان»، «قلعه پیرزن»، «قلعه وادان»، «قلعه گیو» در کوهان بدون شک از قلعه هایی می باشند که در طی دوران حکومت مادها در قرون نهم تا هفتم قبل از میلاد در کیلان بر روی تپه ها بنا شده اند، این قلعه ها در طی دوره اول جنگهای آشور و ماد و سلطه آشور بر قسمت عمده قلمرو ماد بکلی ویران شده است. <br> | |||
بررسی های تاریخی نشان می دهد که کیلان از نظر پیشینه تاریخی با ری همزمان بوده و حتی قدیمی تر از آن است. | |||
===== نام کیلان ===== | |||
آنگونه که از باورهای مردم این ناحیه استنباط می شود نام قدیمی کیلان کیان بوده و کیلان و ایوانکی به ترتیب پایتخت های تابستانی و زمستانی سلسله اساطیری کیان بوده است. بعدها این منطقه به علت وجود قلعه ای بنام قلعه سپید در این ناحیه به «دژسپید» و آنگاه با توجه به نام قدیمی آن «کیان» به کیلان شهرت یافته است. کیلان در گنج نامه های قدیمی به «ده سفید» معروف است که در واقع همان «دژسپید» است. <br> | |||
===== لهجه مردم کیلان ===== | |||
مردم کیلان در عهد باستان به زبان فرس قدیم (پهلوی) سخن می گفتند و هم اکنون كلمات زیادی از آن زبان در گویش محلى كيلان وجود دارد مانند واژه های «برف» و «سرو» که اکنون نیز مردم کیلان آن را مانند واژه های عصر باستان «ورف» و «ورس» تلفظ می کنند. زبان محلی کیلان سرشار از اصطلاحات و ضرب المثل های زیادی است که حکایت از فرهنگی غنی و با سابقه دارد. چنانکه مردم این ناحیه هنگام محاورات روزمره مقصود خود را بیشتر با ضرب المثل های شیرین و اصطلاحات جالبی که بکار می برند بیان می کنند. <br> | |||
===== مذهب و آئین مردم کیلان ===== | |||
مردم کیلان مانند اکثر مردم مناطق مجاور تا قبل از اسلام آئین زرتشت و از کتاب اوستا پیروی می کردند که گورستانهای متعدد زرتشتیان در قسمتهای مختلف این ناحیه گواه بر این ادعاست. <br> | |||
با ظهور اسلام و حمله اعراب به ایران گرایش ایرانیان به اسلام سه تن از افراد مسلمان آن روزگار یکی به عنوان پرچمدار نور و هدایت دیگری به عنوان مظهر قدرت و پایگاهی مطمئن و استوار و سومی به عنوان پیام اور شرف کرامت و بزرگواری اسلام با شعارهای عدالت مساوات و اخوت از سرزمین اسمانی حجاز به کیلان روی آوردند و مردم کیلان را به اسلام فراخواندند، در اثر تبلیغات این سه نفر که شمس الدين، عماد الدین و شرف الدین نام داشتند مردم کیلان به اسلام روی آورده و یکپارچه مسلمان شدند. با گذشت زمان افراد وابسته به شمس الدین طایفه ای به نام شمسی، وابستگان و اطرافیان عماد الدین طایفه ای به نام «عمادین» و بازماندگان شرف الدین قبیله ای به نام «شرف الدین» و بقیه افراد ساکن در این ناحیه طایفه ای به نام رعیت طایفه را بوجود آوردند و بدین سان طایفه های چهارگانه در کیلان شکل گرفت، هر طایفه ای برای خود مسجدی جداگانه و حمامی مجزا بنا کرده و خانه های افراد هر طایفه گرداگرد مساجد و حمام آنان بنا شد.<br> | |||
ولی در عین حال همه افراد ساکن در کیلان بدون کوچکترین اختلافی با هم به زندگی مسالمت آمیز در طول زمان ادامه دادند. با به قدرت رسیدن آل بویه و رایج شدن مراسم عزاداری سالار شهیدان در ایران، حسینیه کوچکی در کیلان بنا می شود که تاکنون سه بار بنای آن تجدید شده است و بنای فعلی آن در سه طبقه چندین سال است در دست احداث است.<br> | |||
===== مسجد جامع کیلان ===== | |||
مسجد جامع کیلان در دوره حکومت صفویه (۴۰۰ الی ۴۵۰ سال قبل) ساخته شده است بنای این مسجد باعث یکپارچگی و وحدت بیشتر مردم شد. نمای داخلی این مسجد از نظر معماری بسیار قابل توجه است، سردر ورودی مسجد و محراب آن گچ برهای چشم نواز و زیبایی دارد. در داخل این مسجد ۱۵ ستون قطور بنام فیل پایه وجود دارد که به ارزش و اعتبار این مسجد افزوده است. نمای خارجی و طاق آن بسیار فرسوده شده است که لازم است به سبکی متناسب با نمای داخلی مسجد و زمان ساخت آن بازسازی شود، این مهم تلاش مردم و همت سازمان میراث فرهنگی را می طلبد. <br> | |||
'''ادامه دارد.''' <br> | |||
===== پی نویس ها ===== | |||
(۱) توپوگرافی به معنای ناهمواری و پستی و بلندی می باشد. <br> | |||
(۲) رودخانه کیلان به گچ رود کیان رود کیلان رود و جمع آبرود نیز معروف است.<br> | |||
(۳)فیلم سینمایی دره هزار فانوس که در کیلان تهیه شده و به زودی بر روی پرده سینما می آید و در آینده به صورت سریال تلویزیونی از شبکه دوم سیما پخش خواهد شد. قسمت هائی از مناظر بسیار زیبای کیلان در معرض دید عموم قرار خواهد داد. <br> | |||
(۴) براساس جدول مقیاس زمان عمر زمین به چهار دوران به ترتیب زیر تقسیم می شود. الف دوران پر کامبرین (Percambrian ۵) که قدیمی ترین دوران عمر زمین است که اطلاع زیادی از وضع زمین در طول این مدت در دسترس نیست. این دوران به دو دوره کوچکتر یعنی دوره های آرکئوزوئيك» و «پروتر وزونيك تقسیم می شود. ب دوران پالتوزوئيك يا دوران حيات قدیمی که رسوبات قطور و فسیلهای فراوان آن را در اغلب نقاط زمین می توان یافت. این دوران به دوره های کامبرین»، «اردوویسین»، «سیلورین» رونین»، «اوكربونیقر» و «پرمین تقسیم می شود. ج دوران مزوزوئيك يا دوران حیات میانی که به سه دوره تریاس ژوراسيك و كرتاسه تقسیم می شود. د. دوران سنوزوئيك يا دوران حيات جدید این دوران فاصله زمانی ۶۵ میلیون سال اخیر را در بر می گیرد و در طول آن وضع زمین به آنچه که امروز می بینیم در آمده است این دوران به دو دوره ترشیاری» و «کواترنری تقسیم می شود. دوران ترشیاری شامل تقسیمات کوچکتری است که به ترتیب عبارتند از: پالنومسن، آئوسن، الیگوسن میوسن و پلیوسن دوره کواترنری نیز به دو عهد «پلیستوسن» و عصر حاضر تقسیم می گردد<br> | |||
(۵) مخروطه افکنه ،رودخانه ها در محل ورود به دشت یا جلگه قسمت عمده موادی را که به همراه دارند در پای کوه به صورت مخروط رسوب می دهند که در به اصطلاح زمین شناسی مخروط افکنه گفته می شود .مخروط افکنه پدیده ای موقتی است و پس از مدتی آب شیارهای تازه ای در ان پدیدی می آورد.<br> | |||
(۶) تشکیلات هزار دره شامل توده های آبرفتی انبوهی است که در دوره کواترنری در اثر تخریب ارتفاعات تحت تأثير عوامل فرسایش بصورت مخروط های پایکوهی درآمده است و سپس در اثر فرسایش دوباره ظاهراً بصورت رشته کوههایی با دره ها و بریدگیهای زیاد تبدیل شده است و چون اینگونه تشکیلات ابتدا در محل هزار دره مورد مطالعه قرار گرفته است به تشکیلات هزار دره معروف است. <br> | |||
(۷) روزنامه اطلاعات ۱۳۶۹۸۷ . <br> | |||
(۸) جغرافیای استان تهران دوره متوسطه. <br> | |||
===== منابع: ===== | |||
(۱) تاریخ ماد نوشته ام. دیاکونوف ترجمه کریم کشاورز <br> | |||
(۲) فصلنامه رشد آموزش جغرافیا بهار ۱۳۶۷ . <br> | |||
(۳) جغرافیای استان تهران دوره متوسطه . <br> | |||
(۴) زمین شناسی سال چهارم تجربی<br> | |||
(۵) زمین شناسی سال سوم تجربی. تذكر مأخذ برخی از مطالب موجود نکاتی است که نسل به نسل و سینه به سینه و به صورت متواتر در بین مردم منطقه معروف و مشهود است. که تمام آنها یا اسناد و مدارك موجود نیز هماهنگی و مطابقت دارد. | |||