نمایش مبدأ برای شهرستان دماوند

این مقاله درباره شهرستان دماوند است. برای اطلاع پیرامون کوه دماوند به [[قله دماوند]] مراجعه بفرمایید.<br>

شهرستان دماوند یکی از 16 شهرستان استان تهران است که درجانب شرق شهرستان تهران قرار دارد. این شهرستان شامل پنج شهر [[شهر دماوند|دماوند]]،[[شهر رودهن|رودهن]]،[[شهر آبسرد|آبسرد]]،[[شهر کیلان|کیلان]] و [[شهر آبعلی|آبعلی]] می باشد و از دو بخش [[بخش مرکزی|مرکزی]] و [[بخش رودهن|رودهن]] تشکیل شده است.<br>

نام این منطقه و شهرستان از دیرباز با نام اسطوره ای قله دماوند مشترک بوده است.<br>

===== *جغرافیای شهرستان: =====
<br>
قرار گرفتن منطقه دماوند در محل پيوستن مرزهاي سه منطقه پراهميت كشور در ايران در گذشته ([http://ري ري]، [http://قومس قومس]، [http://طبرستان طبرستان]) و اكنون (تهران، مازندران، سمنان) اهميت اين سامان را دو چندان كرده است.<br>
شهرستان دماوند از شمال به [http://لاریجان لاریجان] در [http://استان%20مازندران استان مازندران]، از مشرق به [http://فيروزكوه فيروزكوه]، از جنوب به [http://گرمسار گرمسار] در استان سمنان و [http://ورامين ورامين] ، و از غرب به [http://لواسانات%20شميران لواسانات شميران] و [http://تهران تهران] همسايه وهم مرز مي باشد.<br>

از نظر جغرافيايي دماوند در جنوب سلسله جبال البرز مركزي ([http://البرز البرز]) در قسمت شمال شرقي استان تهران بين 20/35 تا 55/35 عرض شمالي و 53/51 تا 51/53 طول شمالي با حداكثر ارتفاع 3580 متر  از شرق به غرب امتداد يافته و نهايتا در ارتفاع 822 متر از سطح دريا به كوير مركزي ايران منتهي مي شود.در شمال آن کوه‌های مرتفعی همچون [[سیاه‌چال]] و [[چنگیزچال]]، در بخش جنوبی کوه‌های [[قره‌قاج]] و در بخش میانی، جلگه‌های [[گیلاوند]]، رودهن و [[بومهن]] قرار دارند که دارای شیبی ملایم به سوی جنوب هستند. <br>

این شهرستان شکلی شش‌ضلعی و نامنظم دارد و به‌گونه‌ای که بیشترین طول آن در جهت شرقی ـ غربی حدود ۱۳۰ کیلومتر و در جهت شمالی ـ جنوبی حدود ۸۵ کیلومتر است. مساحت شهرستان در حدود ۱۸۸ هزار هکتار برآورد می‌شود که از این میزان، ۸۳ درصد جزو منابع ملی، ۱۶ درصد جزو زمین‌های کشاورزی و حدود یک درصد باقی‌مانده جزو حوزه شهری است.<br>

ارتفاع متوسط شهرستان از سطح دریا حدود ۲۳۰۰ متر است. حداکثر درجه حرارت در تابستان به ۳۵ درجه و حداقل آن در زمستان گاه تا ۲۰- درجه سانتی‌گراد می‌رسد. میزان بارندگی سالانه حدود ۳۲۵ میلی‌متر است که در ارتفاعات از مقدار بیشتری برخوردار می‌باشد. از نظر درجه حرارت، سردترین ماه سال دی‌ماه با میانگین حدود ۰/۱ و حداقل ۵/۱- درجه سانتی‌گراد و گرم‌ترین ماه سال تیرماه با میانگین 25.9 و حداکثر32.3 درجه سانتی‌گراد است. چهار ماه آذر، دی، بهمن و اسفند دارای شرایط اقلیمی بسیار مرطوب، آبان‌ماه دارای شرایط مرطوب، فروردین نیمه‌مرطوب و دو ماه مهر و اردیبهشت دارای شرایط اقلیمی خشک هستند. ماه‌های تابستان، به‌جز مرداد و شهریور، شرایط بیابانی دارند. بنابراین شهرستان دماوند دارای اقلیم نیمه‌خشک سرد است که در تابستان به دلیل گرمای شدید و خشکی فیزیکی و در زمستان به سبب سرمای شدید، خشکی فیزیولوژیک بر آن حاکم می‌شود.<br>
وجود منابع غني آبهاي زيرزميني و صدها نهر و چشمه گواراي آب و شيرين و رودخانه دايمي [[رودخانه دليچايي|دليچايي]] و [[رودخانه تاررود|تاررود]] در سطح شهرستان دماوند موجب رونق روزافزون كشاورزي و گسترش باغات ميوه هايي نظير سيب، گلابي، گيلاس، آلبالو، زودآلو، قيسي، گردو، به، هلو، انار، انجير و ... محصولاتي نظير سيب زميني، گندم، جو، لوبيا، انواع صيفي جات و پرورش انواع گُل شده است.علاوه بر موارد ياد شده پرورش زنبور عسل و پرداختن به امور دامداري از مشاغل رايج ، متداول و پررونق در ميان مردمان اين نواحي بشمار مي رود.<br>


علاوه بر موارد ياد شده وجود ييلاقات سرسبز و خوش آب و هوا، دره هاي زيبا و دلفريب ، قلل سرسفيد دامن سبز، دشتهاي غرق گل ميان كوهها، چشمه هاي گواراي آب معدني ،زمينهاي وسيع و حاصلخيز، هواي پاك و لطيف و حياتبخش، وجود باغاتي با شاخه هاي درهم تنيده و پرميوه و سايه هاي بهم پيوسته و نهرهاي روان و از همه مهمتر برخورداري از نعمت امنيت و آسايش به علت قرارگيري در گوشه اي دنج و دست نيافتني همگي شرايطي مناسب براي سكونت بوجود آورده است.

===== *جمعیت: =====
<br>
براساس آخرین سرشماری جمعیت در سال ۱۳۹۵، جمعیت این شهرستان حدود ۱۲۵ هزار نفر بوده است که از این تعداد، ۹۳٬۲۰۱ نفر (۵۳ درصد) در جامعه شهری و ۳۲٬۲۷۸ نفر (۴۷ درصد) در جامعه روستایی سکونت دارند.....

===== *تقسيمات كشوري: =====

اين شهرستان از نظر تقسميات كشوري جزو استان تهران است و از پنج شهر به نام هاي دماوند، كيلان، رودهن، آبسرد، آبعلي و دو بخش مركزي و رودهن تشكيل گرديده است.<br>
بخش مركزي شامل دهستان هاي 
[[جمع آبرود]] به مركزيت آبسرد، [[ابرشيوه]] به مركزيت سربندان و [[تاررود]] به مركزيت مراء و بخش رودهن شامل دهستان هاي آبعلي و [[مهرآباد]] مي باشد كه 92 روستا را در خود جاي داده است.<br>


===== *مذهب و زبان: =====
<br>
اكثر قريب به اتفاق مردم شهرستان مسلمان و مذهب آنها تشيع مي باشد. همچنین در گذشته، عده‌ای از یهودیان در بخش‌های مرکزی سکونت داشتند که به مرور زمان مهاجرت کردند. زبان مردم این شهرستان یکی از لهجه‌های قدیمی «[http://تاتی تاتی]» است، هرچند لهجه‌های مازندرانی، ترکی و کردی نیز در آن تکلم می‌شود.<br>
 زبان تاتی که زبان مردم شهر دماوند است، از گروه زبان‌های شمال‌غربی ایران و از لهجه‌های کهن فارسی به‌شمار می‌رود و با زبان مازندرانی و برخی نواحی شمال سمنان پیوند نزدیکی دارد. دماوند، شمیرانات، کن، سولقان و برخی روستاهای اطراف تهران و کرج نیز در گذشته به گونه‌هایی از این زبان سخن می‌گفته‌اند که به‌تدریج شمار گویشوران آن کاهش یافته است (علمداری ۱۳۷۹: ۱۶)<br>